خانه شفیع پور

خانه شفیع پور در محله تبریزیان، خیابان قیام، کوچه گل چینان شهر یزد قرار گرفته است. بانی این خانه قاجاری، با قدمتی 150 ساله، میرزا شفیع می باشد.

جبهه های شمالی و جنوبی و غربی خانه، فضاهای بسته در یک لایه و رو به حیاط می باشد. فقط جبهه شرقی این بخش از دو لایه فضایی تشکیل شده است: یک لایه آن اتاقهای رو به حیاط است و لایه دیگر فضاهای خدماتی و محروم از منظره حیاط است. بخش دوم بنا، که خود خانه ای است کوچک، در شمال بخش اول قرار گرفته و پاره ای از آن در طبقه اول و پاره دیگر آن در طبقه فوقانی است.

آنچه در طرح بخش اصلی خانه جلب نظر می کند فقدان فضای نیم باز مهم در میانه جبهه های حیاط است؛ یعنی در مرکز هر چهار جبهه حیاط اتاقهایی بزرگ قرار دارد: در میانه جبهه های شمالی و جنوبی و شرقی، پنج دری هایی با نماهای مشابه و در میانه جبهه جنوبی، اتاق ارسی. می دانیم که اتاق ارسی، اگر بازشوهای ارسی اش بالا رود، حال و هوای فضایی نیم باز (شبیه به ایوان) را پیدا می کند؛ و در این خانه، وجود بادگیری در انتهای این اتاق مکمل این حال و هواست.

وجود ارسی بزرگ در نمای جنوبی و ارسی هایی در طبقه فوقانی سبب شده که این عنصر پرجاذبه از عناصر اصلی در طرح نماهای حیاط شود. با وجود ارسی، چوب به مصالح نماها افزوده شده و در نتیجه، هم در رنگ وب افت مصالح حیاط تنوع پدید آمده و هم فضای حیاط لطیف تر و صمیمی تر شده است. استقرار ارسی بر بالای راهروها دهانه های آنها را مهم تر از حد معمول جلوه می دهد؛ و به این ترتیب، قاب راهروها، که معمولا نمای اتاقها را از یکدیگر تفکیک می کنند و حامیانی برای قاب مرکزی هر نما به نظر می رسند، خود نقطه ای چشم گیر در نما شده اند. علاوه بر این زیباترین ترکیب ارسی ها در نمای جنوبی بوده است، آنجا که یک ارسی بزرگ در میانه و دو ارسی در دو جانب فوقانی نما ظاهر شده بوده است.

در اتاقهای این خانه، طاقچه هایی چهارگوش در پایین و قابهایی با قوس جناغی در بالا ردیف شده است و در نتیجه، دیوارهای آنها به دو بخش بالا و پایین تقسیم شده است. سقف قوس کلیلی دارد؛ و لذا از یک بخش مرکزی افقی و مسطح و یک بخش حاشیه در میان دیوارها و سقف پیوند برقرار کرده است، چنان که به نظر می رسد بخش فوقانی دیوارها، یعنی همان قابهای بالایی به سقف اتاق ملحق شده. این حالت سقف را سه بعدی جلوه می دهد.

و بالاخره درباره حیاط دوم یا حیاط کوچک شمالی باید گفت که سطح اصلی آن در طبقه دوم واقع است و گودال باغچه آن به همراه اتاق شرقی کاربرد خدماتی دارد. برای رسیدن به سطح فوقانی این حیاط، نیازی به ورود به گودال باغچه و سپس حرکت به سمت بالا نیست؛ زیرا در همان ابتدای راهرو ورودی خانه، پلکانی برای آن تعبیه کرده اند. اتاقهای اصلی ابن بخش از خانه در دو جبهه شرقی و غربی طبقه دوم قرار گرفته. (منابع و مراجع: الف-1)

موارد مرتبط

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

" معماری شامل تمام محیط فیزیکی است که زندگی بشری را احاطه می‎کند و تا زمانی که عضوی از اجتماع متمدن هستیم، نمی‎توانیم از معماری خارج شویم، زیرا معماری عبارت است از مجموعه تغییرات و تبدیلات مثبتی که هماهنگ با احتیاجات بشر روی سطح زمین ایجاد شده است و تنها صحراهای دست نخورده از آن مستثنی هستند." ویلیام موریس