بخارا پنجمین شهر بزرگ ازبکستان می باشد که؛ در جلگه واقع در مسیر سفلای رود زرافشان و کنار کانال شاهرود (شهر رود) واقع است. بخارا (همراه با سمرقند) یکی از دو شهر عمده تاجیکنشین و فارسی‌ زبان ازبکستان است.

اسماعیل سامانی سرسلسله سامانیان و بنیانگذار این دودمان بود. وی شهر بخارای ازبکستان را به پایتختی برگزید. وی به زبان، فرهنگ و ادبیات فارسی دلبستگی بسیار داشت. آرامگاه اسماعیل سامانی در مرکز شهر بخارای ازبکستان و یکی از مهم‌ ترین بناهای باستانی آسیای میانه بشمار می‌ رود. تا چند دهه اخیر بیشتر این آرامگاه در زیر خاک قرار داشت که امروزه تمام آن از زیر خاک در آورده شده‌ است.

در بعضی نوشته‌ های اساطیری کهن، بخارا جایگاه پادشاهان بوده که گویا افراسیاب آن را بنا کرده‌ است. پس از آن، به صورت شهر درآمد و پادشاهان در فصل زمستان بدین شهر می‌ آمدند.

بنای معروف به گور امیر از آثار ارزشمند کشور ازبکستان می باشد و به خاطر پیوستگی که با قبر تیمور لنگ دارد، معروفترین اثر در گنجینه معماری سمرقند به حساب می آید. این بنا در سال 807 هجری احداث شد. گنبد و بارگاه این بنا با کاشیکاری ایرانی مزین است.

سمرقند یکی از شهرهای باستانی ازبکستان و از قدیمی‌ ترین شهرهای محل سکونت انسان و زمانی بزرگترین شهر آسیای میانه بوده است. این شهر ۲۷۰۰ ساله که در بخش اعظم تاریخ خود در زمره سرزمین‌ های امپراتوری ایران بوده است، در سال ۲۰۰۱ در فهرست میراث فرهنگی جهان در یونسکو قرار گرفت. مسجد بي بي خانم در شمال این شهر قرار دارد و از بناهای بنام آن می باشد.

مجتمع معروف به شاه زنده (شاه زندگی) به آن دسته از قبرستان های دارای بنای یاد بود تعلق دارد که تعداد زیادی از آنها در شهرهای شرق نزدیک ساخته شده است. خصوصیت یکی از آنها که در سمرقند ازبکستان ساخته شده، در محلی است که روی تپه قرار گرفته با سردر و مقابر در پائین تپه، همراه حرمه ای کوچک، که به طور کم و بیش منظم در امتداد دو سوی یک خیابان باریک قرار گرفته است.

شهر سبز (در ازبکی: Shahrisabz/Шахрисабз) یکی از شهرهای تاریخی ازبکستان است. نام شهر فارسی است و در گذشته بخشی از ایران بوده‌ است. هسته مرکزی این شهر به دلیل اهمیت تاریخی و فرهنگی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌ است.